ΤΑ ΑΥΤΟΑΝΟΣΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ: ΑΥΤΗ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΣΤΙΓΑ

Όταν αναφερόμαστε στα αυτοάνοσα νοσήματα έχουμε να κάνουμε με ασθένειες στις οποίες ο ίδιος ο οργανισμός μας επιτίθεται εναντίον του εαυτού του και καταστρεφει τα δικά του κύτταρα και όργανα.

Τα αυτοάνοσα νοσήματα έχουν πλέον εξελιχθεί σε μια μάστιγα παγκόσμιου βεληνεκούς,μια σύγχρονη μάστιγα που πολλοί την συνδέουν-κι όχι άδικα-με ψυχοκοινωνικούς παράγοντες!

Δηλαδή ο σύγχρονος τρόπος ζωής και διατροφής,οι ανεξέλεγκτοι ρυθμοί της καθημερινότητας μας και φυσικά οι δυσκολίες και οι δυσχέρειες που προκάλεσε η οικονομική κρίση και το αγχος,το στρες που αυτή έχει επιφέρει αποτελούν επιβαρυντικούς παράγοντες στην εμφάνιση των αυτοανοσων νοσημάτων και δρούν καταλυτικά υπέρ της εξάπλωσής τους.

ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ: Το ανοσοποιητικό μας σύστημα που είναι υπεύθυνο για την άμυνα του οργανισμού και την εξουδετέρωση των πιθανών κινδύνων κι απειλών.  Ο ρόλος του δηλαδή είναι η προστασία του οργανισμού και η αντιμετώπιση από καθετί επιβλαβές μπορεί να εισβάλλει σε αυτόν.                                                     

Παρότι το ανοσοποιητικό μας σύστημα έχει πολύ μεγάλες δυνατότητες αυτοΐασης στην περίπτωση των αυτοάνοσων “μπερδεύεται”και λανθασμένα επιτίθεται εναντίον του ίδιου του οργανισμού του. 

Και η όποια άμυνα του οργανισμού εξουδετερώνεται, μιας και το ανοσοποιητικό μας σύστημα “αναγνωρίζει”,”διαβάζει”σαν δικά του στοιχεία ξένα με αποτελεσμα να τα καταστρέφει τους δικούς του ιστούς.(αυτους που υποτιθεται προστατευει).

Άν και βρισκεται σε υπερδραστηριότητα και λειτουργεί στο κόκκινο αλλά βαφτίζει εχθρούς τα δικά του οργανα,του δικού του οργανισμού.

Ειναι πλεον παρα πολυ μεγαλη η εμφανιση τους ανα την υφηλιο που υπολογιζεται οτι στις ΗΠΑ 1 στους 5 νοσει απο καποιο αυτοανοσο νοσημα ,ενω στην Ευρωπη υπολογιζεται 1 στους 10.Και συνεχως εξελίσσεται με ραγδαιους ρυθμους… 

Ετσι ειναι πλεον πιο συχνα σε εμφανιση κι απο τις καρδιοπαθειες κι απο τους καρκινους…

Σαφώς όταν μιλάμε για αυτοάνοσα μιλάμε για πολυπαραγοντικές νόσους!

Για τα αίτια που τα γεννούν και τα ευνοούν δεν υπάρχει δηλαδή μια και μόνο πιθανή αιτία.

Απο τις μελέτες που μέχρι σήμερα έχουν διεξαχθεί στα αίτια περιλαμβάνονται: ψυχολογικοί και διατροφικοί (περιβαλλοντολογικοι) παράγοντες,χημικές ουσίες και φάρμακα,βακτήρια και ιοί. Κανένα όμως από αυτά δεν εχει συγκεκριμενοποιηθεί, κατηγοριοποιηθεί σαν το αποκλειστικό αίτιο της εναρξης, της δημιουργίας και της εξέλιξης των αυτοάνοσων νοσημάτων.

Μπορούμε να πούμε με σιγουριά ότι δεν είναι κληρονομικές νόσοι αλλά έχει βρεθεί ότι σε οικογένειες μέλη να πάσχουν από διαφορετικά αυτοάνοσα ,γεγονός που μας παραπέμπει σε γονιδιακή προδιάθεση για την ύπαρξη (έναρξη,έξαρση,ύφεση) των αυτοάνοσων από διαφορετικούς παράγοντες..

Η μεγάλη μερίδα του κόσμου ,των ανθρώπων αλλά και μια ικανή και αξιόλογη και πολυπληθή μερίδα επιστημόνων συνδυάζει την ύπαρξη των αυτοάνοσων με ψυχολογικούς κυρίως παράγοντες.                                                                                                                                        Αυτό όμως δεν μπορεί να υποστηριχθεί απόλυτα και δεν μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι οφείλονται οπωσδήποτε στο άγχος ,στο στρες και στις ψυχογενείς επιβαρύνσεις.

Ο αντίλογος βέβαια είναι ότι υφίστανται τουλάχιστον ισχυρές ενδείξεις για τον ρόλο της ψυχολογίας στα αυτοάνοσα μιας και σε αρκετές από αυτές τις ασθένειες και της διάγνωσής τους προηγήθηκε η εμφάνιση ενός τραγικού γεγονότος ζωής, μια ψυχολογικά φορτισμένη περίοδος ζωής, εμπειρίες με έντονο άγχος,παρατεταμένες θλίψεις και ψυχολογικές επιβαρύνσεις….

Λίγο πριν απο την διάγνωση του αυτοάνοσου νοσήματος!                                                             

Μια ακόμη πειστική ένδειξη είναι το γεγονός ότι και μετά τη εμφάνιση του αυτοάνοσου νοσήματος ,ο ασθενης επηρεάζεται και από ψυχολογικά συμπτώματα (θλιψη,αγχος,στρες). Μάλιστα κατά την χρήση της φαρμακευτικής αγωγής η έξαρση ή η ύφεση των συμπτωμάτων της νόσου και η απόκριση του οργανισμού σε αυτά ,σχετίζονται άμεσα με την ψυχολογικη κατάσταση του ασθενούς,την συναισθηματική του κατάσταση αλλά και την διαχείριση του θυμού ,της θλίψης ,του άγχους.

Δεν θα αποφύγω τον πειρασμό να αποτυπώσω αυτούσια την φράση του Σίγκμουντ Φρόυντ που μας έλεγε: ”Τα ανέκφραστα συναισθήματα δεν πεθαίνουν, θάβονται ζωντανά και είναι θέμα χρόνου να εκδηλωθούν με τρόπο δυσάρεστο”.

Ενδεικτικά μερικά αυτοάνοσα:ρευματοειδής αρθρίτιδα ,ερυθηματώδης λύκος, δερματίτιδες, νόσος του Crohn, μυασθένειες, διαβήτης,σκλήρυνση κατα πλάκας, λευκη, ψωρίαση, θυρεοειδίτιδα Hashimoto, ελκώδης κολίτιδα,άσθμα, έκζεμα κ.α.

Ως εδώ αναφερθήκαμε στο ρόλο των ψυχολογικών παραμέτρων στην εμφάνιση των αυτοάνοσων. 

Ας δούμε λιγάκι τώρα τις επιδράσεις που ασκούν στην ψυχολογική ισορροπία των ανθρώπων που πάσχουν από τέτοια νοσήματα.

Όπως άλλωστε και σε όλα τα άλλα χρονίζοντα νοσήματα υπάρχουν επιπτώσεις στην ψυχολογία μας έτσι και τα αυτοάνοσα (για πολλούς λόγους παραπάνω )δεν θα μπορούσαν να αποτελέσουν εξαίρεση.

Αυτό όμως σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι όλοι οι άνθρωποι που έχουν προσβληθεί από αυτοάνοσο νόσημα οπωσδήποτε θα εκδηλώσουν κάποια ψυχολογική δυσχέρεια ή επιδείνωση. 

Εξαρτάται από τον χαρακτήρα ,από την προσωπικότητα, από το οικογενειακό και ευρύτερο περιβάλλον ,την προδιάθεση για ψυχολογικές διαταραχές αλλα και γενικότερα από όλα τα συμβάντα που μπορεί να λάβουν χώρα στην ρευστή ζωή που ζούμε.

Οι ψυχολόγοι που ασχολούνται με τέτοιες κατηγορίες ασθενών (δηλαδη οι ψυχολόγοι υγείας) αλλά και οι ανάλογες έρευνες που έχουν γίνει ορίζουν σαν συνηθέστερα το άγχος,την κατάθλιψη,τις εξάρσεις νευρικότητας και θυμού,τις φοβίες και την κοινωνική απόσυρση ,τις σεξουαλικές διαταραχές ,τους χρόνιους πόνους ,την ελάττωση της αποδοτικότητας στην εργασία ,την γενικότερη άρνηση να δεχτούν αυτο το γεγονός και να συνεχίσουν την ζωή τους με αυτές τις νέες συνθήκες που η νόσος δυστυχώς επιβάλει...και που σε καμια περιπτωση δεν είναι ευχάριστες,ούτε ευνοούν την λειτουργικότητα του ανθρώπου αλλά ενίοτε μπορούν με τους κατάλληλους χειρισμούς να γίνουν ανεκτές.

Η απώλεια της αυτοπεποίθησης και της αυτοεκτίμησης καθως και η άρνηση για λήψη έστω και της ελάχιστης ευχαρίστησης από την ζωή από απλά και καθημερινά πράγματα είναι συχνές στους ανθρώπους με αυτοάνοσα καθώς επίσης και η άρνηση συμμόρφωσης με την φαρμακευτική αγωγή και κάθε άλλη θεραπεία,απαντώνται συχνά!

Κλείνοντας ας δούμε λίγο ποιές υπηρεσίες και σε ποιές ψυχοεκπαιδευτικές συμπεριφορές μπορεί να “μυήσει”ο ψυχολόγος τον πάσχοντα από αυτοάνοσο για να εχει μια καλύτερη πορεία με την ασθένειά του, τόσο ο ίδιος όσο και το κοντινό του περιβάλλον.

Η ποιότητα ζωής του αυτοάνοσου ασθενούς μπορεί να βαίνει βελτιούμενη με ψυχοεκπαιδευτική συμβουλευτική ,γνωσιακή/συμπεριφορική,ομαδική αναλυτική ψυχοθεραπεία.

Θα λέγαμε πως όταν κατανοήσουμε ,αναγνωρίσουμε και κυριως συναισθανθούμε (μεσω της ενσυναίσθησης) την θέση, την σκέψη, την συμπεριφορά αλλα κυρίως τα συναισθήματα του πάσχοντα με την νόσο ,θα εχουμε κερδίσει πολλά και στην συνέχεια καταφέρει περισσότερα στην βελτίωση του επιπέδου της ζωής του και της ποιότητας αυτής!

Η αισιοδοξία ,η μάθηση στην διαχείριση των εντονα αρνητικών συναισθημάτων επιστρατευμένα με την ενθάρρυνση για στόχους και μελλοντικά σχέδια είναι κάτι που ανακουφίζει απίστευτα και κυρίως δημιουργικά τον κάθε πάσχοντα. Φυσικά η συμμόρφωση με την θεραπεία ,η ειλικρινής και κατα πρόσωπο επικοινωνία μεταξύ ειδικού και ασθενούς ,η διεπιστημονική συνεργασία με συνέπεια κι όχι μονομέρεια και η ολιστική προσέγγιση της αυτοάνοσου νόσου, μόνο σε όφελος του ασθενούς μπορούν να αποβούν.

Το στάδιο της αρχικής αποδοχής, της αρχικής διάγνωσης είναι αποφασιστικής σημασίας για την περαιτέρω πορεία γιατί αν γίνει με τον κατάλληλο τρόπο “αναγκάζει”τον ασθενή να αποφασίσει μια ώρα αρχύτερα και να προσαρμόσει την ζωή του σύμφωνα με τις “ιδιαίτερες απαιτήσεις”της καθε αυτοάνοσης νόσου.

Ο αποφασιστικός ρόλος του ψυχολόγου είναι εκείνος που θα πείσει τον ασθενή να διαχειρίζεται με σύνεση τις ψυχολογικές του αναταράξεις και τα σκαμπανεβάσματα που λογικό είναι να συμβαίνουν.(φόβος,κρίσεις πανικού,άγχος,στρες) 

Ο αποδοτικός και σε κάθε περίπτωση εναισθητικός δίαυλος επικοινωνίας ψυχολόγου και θεραπευόμενου είναι κεφαλαιώδους σημασίας και για την ορθή παρουσίαση της οδύνης που νιώθει ο ασθενής στους δικούς του ανθρώπους και στην οικογένειά του!

Η οποία οικογένεια σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να ενημερωθεί διεξοδικά,διεπιστημονικά και συμπεριφορικά για να ομαλοποιήσει το κατα δύναμιν τις αναπόφευκτες συγκρουσεις και τις αναντιστοιχίες που θα συμβούν αναπόφευκτα. 

Να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει κάθε πρόβλημα που θα έχει σχέση με την ιδιομορφία και τις ιδιαίτερες απαιτήσεις της συγκεκριμένης αυτοάνοσης ασθένειας.

Κι επειδή όταν ένα μέλος της οικογένειας νοσεί συνήθως νοσεί με τον τρόπο της ολόκληρη η οικογένεια ,οταν αντίστοιχα γίνεται σωστή διαχείριση και υπάρχει πρόοδος στην εξέλιξη της νόσου, αυτό έχει θετικό,άμεσο αντίκτυπο κι ευνοεί όλη την οικογένεια.

Σαφέστατα κάθε αυτοάνοσο νόσημα χρήζει διαφορετικής αντιμετώπισης και η έγκαιρη και σωστή πληροφόρηση είναι βασικά και αποφασιστικής σημασίας θέματα.

‘Όπως και κάθε οικογένεια με τα δυναμικά της είναι ξεχωριστή αλλά και κάθε ασθενής με τα στοιχεία της προσωπικότητας του και τις ιδιαιτερότητες του κάνουν την κάθε περίπτωση ξεχωριστή και την κάθε θεραπεία μοναδική. 

Η προσαρμοστικότητα στις ειδικές συνθήκες, η εξατομίκευση προσαρμοσμένη πρώτα απ όλα στις ανάγκες του ασθενούς αλλα και κατά δεύτερο λόγο στις οικογενειακές συνθήκες είναι θέματα που θα καθορίσουν αποφασιστικά την θετική ή όχι έκβαση και πορεία της αυτοάνοσης νόσου .

Θα την οδηγήσουν σε ομαλοποίηση των δυσχερειών,στην ολοένα και καλύτερη διαχείριση της καθημερινότητας ,στην αποδοχή και την ανεκτικότητα, που προοδευτικά θα φέρουν καλυτέρευση σε κάθε περίπτωση ξεχωριστά